تاریخچه سفال و سرامیک

sofal

سفال به هر شی ساخته شده از گل پخته گویند. سفالگری یکی از اولین و مهم ترین اختراع‌های انسان است. قدمت ساخت سفال در ایران به ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد باز می گردد.

یکی از سنت‌های مشخص سفالگری فلات ایران سفال قرمز رنگ منقوش است که در طول هزاره‌های ششم و پنجم ق. م. در حاشیه کویر در فلات مرکزی ایران شکل گرفت و متداول شد. این سفال‌ها دست ساز و به رنگ قرمز و دارای خمیری مخوط با پودر شن یا گیاهان خرد شده است. این نوع سفال طی حفریات باستان‌شناسی از محوطه‌های باستانی چشمه علی، قره تپه شهریار، اسماعیل آباد، تپه زاغه، سیلک و حصار شناسایی شده‌اند.

در سیلک کاشان ظروف سفالین قرمز رنگی نیز پیدا کرده‌اند که از لحاظ صنعت نسبت به ظروف پیش تا حدی کامل‌تر به نظر می‌آید و معلوم می‌شود که آنها را در کوره‌های ابتدایی می‌ساختند. در هزاره چهارم پیش از میلاد ساکنین این محل ظروف سفالین ظریف می‌ساختند و تصویر پرندگان و حیوانات وحشی را بر روی آن‌ها با رنگ سیاه منقوش می‌کردند و به تدریج این ظروف شفاف‌تر و شکل آن‌ها منظم‌تر شد. از این‌جا می‌توان حدس زد که مردم آن ناحیه جهت انجام این عمل به اختراع چرخ نائل شده بودند، چرخ آن‌ها تخته باریکی بوده است که بر زمین می‌گذاشته‌اند و آن‌را با دست می‌چرخاندند و به این ترتیب به ظروف خود شکل زیباتری می‌دادند. تاکنون شبیه این‌گونه ظروف در هیچ‌یک از کشورهای آن دوران به دست نیامده است. چنین می توان نتیجه گرفت که ایرانیان در این صنعت سرآمد اقوام دیگر بودند و شاید اختراع مزبور ویژه آن‌ها باشد. از ظروف سفالینی که در سیلک به دست آمده است تصاویر بز کوهی و اسب و خورشید و همچنین اشکال هندسی فراوان دیده می‌شود.

پس از آن در گذر زمان انواع تکنیک های تزئین و رویه آرایی مثل نقاشی، حکاکی و برجسته کاری روی سفال به وجود می آید. پس از کشف چرخ، پیدایش و کاربرد لعاب مهمترین تحول در زمینه سفالگری محسوب می شود. ماده اولیه کار سفالگری گل است که از ترکیب انواع خاک ها با آب به دست می آید. خاک های مورد مصرف به دو دسته تقسیم می شوند: اولیه مثل کائولین، خاک سفید، و خاک آستون ور که برای ساخت سرامیک به کار می روند و خاک های ثانویه مثل رس که برای ساخت سفال به کار می رود.

محصولات سفال و سرامیک به طور معمول به روش های مختلف ساخته می شوند که عبارتند از: روش فشاری، روش ورقه ای، روش لوله ای، روش چرخکاری، روش دوغابی. که روش های فشاری، ورقه ای، لوله ای بیشتر با مهارت دستان هنرمند و استفاده از قوه ذوق و خلاقیت وی شکل می گیرد.

روش چرخکاری همراه با استفاده از چرخ سفالگری است. در روش دوغابی که برای تهیه سرامیک به کار می رود، دوغاب تهیه شده در قالب هایی از جنس گچ ریخته شده و به این وسیله به آن شکل می دهند. پس از اجرا سفال و سرامیک خام حاصل را در کوره با دمای ۹۵۰ الی ۱۰۰۰ درجه سانتی گراد می پزند. پس از این مرحله است که لعاب دادن و انواع رویه آرایی ها و تزئین ها انجام می شوند.

شکیبا رهنما

تولیدکننده سفال از نیشابور

خانم شکیبا رهنما متولد ۱۳۶۵ اند. از اهالی مینودشت استان گلستان که از ده سالگی به نیشابور رفته اند و بیشتر عمرشان را به جز سال های دانشگاه آنجا سپری کرده اند. لیسانس مهندسی عمران دارند. ازدواج کرده اند و شغل اصلی شان در ارتباط با رشته تحصیلی شان است، اما به کارهای هنری هم علاقه زیادی دارند. تا به حال زیاد به فکر فروش کارهایشان نبوده اند اما تصمیم گرفته اند از طریق دستادست به فروش کارهایشان اقدام کنند چون از دیدن کارهایشان در خانه دیگران لذت بسیاری می برند.

طرح های به کاررفته در سفال های خانم رهنما از طرح سفال های باستانی کشف شده در نیشابور الهام گرفته شده است. ایشان به دنبال معرفی و زنده کردن این طرح های اصیل و قدیمی هستند. به تماشای کارهای سفال زیبای خانم رهنما بنشینید تا بی نیاز از توضیح ما زیبایی کارها چشم نوازی کنند.

, , , ,

بازارچه چهارم دستادست هم تمام شد

223-1

یک بازارچه دیگر هم با همه خاطراتش تمام شد. مثلا خاطره سه طبقه بالا و پایین بردن وسایل و وانت پیدا کردن!

کارهای قشنگی از چندین شهر کشور جمع کرده بودیم، اما زیباتر از کارها آدم ها بودند. آدم های مهربانی که از آن سر شهر به دیدن مان آمده بودند یا هنرمند همکاری که از یزد آمده بود. دوستان و آشنایانی که روز تعطیل شان را صرف کمک به ما کردند و لذت بودن شان یک دنیا بود.

از تمام اعضای داوطلب سازمان توانمندسازی مهر و ماه که برای برگزاری بازارچه کمک مان کردند بسیار ممنونیم. همینطور از انجمن محیط زیستی پاما به خاطر همکاری شان نهایت تشکر را داریم.

, , , , ,

رنگ و وارنگ، از همه رنگ

محصولاتی دست ساز از گوشه گوشه ایران را دور هم جمع کرده ایم و منتظر شما هستیم در بازارچه دستادست.

این هم پوستر برنامه:

221

تاینی کیوت

تولیدکننده عروسک از نوشهر

متولد ۱۳۶۰ اند و ساکن استان مازندران. لیسانس تئاتر عروسکی و مهندسی معماری دارند و در حال حاضر دانشجوی کارشناسی ارشد معماری هستند. در سن ۲۲ سالگی ازدواج کرده اند و در حال حاضر تنها شغل شان درست کردن عروسک های تاینی کیوت است.

از تولید کارهای هنری لذت می برند، به قول خودشان از حس فوق العاده خلاقیت. مشکل را در زمینه فروش کارهای هنری می دانند. معتقدند هنرمند خوب لزوما یک بازاریاب و فروشنده خوب هم نیست.

راستی ایشان کار تصویرگری کتاب های کودکان هم انجام داده اند و حتی دو کار بین المللی در این زمینه دارند که یکی چاپ شده و دیگری در حال چاپ است.

احتمالا با همین توصیف و معرفی مشتاق دیدن عروسک های تاینی کیوت شده اید. ما هم بیشتر نمی نویسیم و دعوت تان می کنیم به تماشای عروسک های قد و نیم قدی که هرکدام برای خودشان شخصیتی دارند. از مدل های رنگ و وارنگ مو و لباس شان هم که حرف نزنیم بهتر است!

, , , ,

تا بازارچه- ۴: انتظار

1

زمان بازارچه مان که معلوم بود، ۱۸ تا ۲۰ شهریور. گفتیم کم کم درباره مکانش هم صحبت کنیم. آدرس دقیق اینجاست:

مینی سیتی- شهرک شهید محلاتی- فاز ۲- نصر ۷- روبروی مسجد الزهرا(س)- مهدکودک و پیش دبستانی طوبی.

 

منتظر دیدن شما و محصولات دست سازی از سراسر ایران هستیم و انتظار واقعا کار سختی است!

, , , ,

تا بازارچه- ۳: شادی بچه ها

qwqw00002

روزهای تعطیل مال بچه ها هستند. ما هم با خودمان فکر کردیم دیدیم حالا که بازارچه ما در روزهای تعطیل (۱۸ تا ۲۰ شهریور) برگزار می شود فکری برای شادی بچه ها بکنیم. خبر خوب اینکه موفق شدیم! امکان پوشیدن لباس های کارتونی و عکاسی از بچه ها را فراهم کرده ایم. در حال برنامه ریزی اجرای یک برنامه کوچک درباره آب و محیط زیست برای بچه ها هم هستیم.

, , , ,

تا بازارچه- ۲: لذت کار تیمی

217

برگزاری یک بازارچه کار آسانی نیست. به خصوص از یکی دو روز مانده به شروع بازارچه تا یکی دو روز بعدش کار خیلی خیلی زیاد است. مثلا خود من به شخصه یک بار حس کردم احتمال دارد کمرم از وسط بشکند که خوشبختانه این اتفاق نیافتاد! پس چه چیزی باعث می شود باز هم به دنبال برگزاری یک بازارچه آن هم در تهران باشیم؟ یکی کمک به شناخته تر شدن دستادست که تولیدکنندگان همکارمان از شهرهای دور و نزدیک را حسابی خوشحال می کند. دوم به خاطر حس خوب با هم کار کردن. راستش را بخواهید آدم حتی دلش تنگ می شود برای آن روزهای شلوغ. ما هم توی دلمان داریم لحظه شماری می کنیم برای ۱۸ تا ۲۰ شهریور، شما به رویمان نیاورید!

پ.ن: راستی اگر دلتان می خواست جزو تیم اجرایی شوید، به ما خبر بدهید 🙂

, , ,

تا بازارچه- ۱: غذا چی ببریم؟

216

تا به حال با خودتان فکر کرده اید یک بازارچه چطور شکل می گیرد؟ کارهای ریز و درشت خیلی زیادی باید انجام شوند، از انتخاب شهر و تاریخ و مکان برگزاری گرفته تا هماهنگی با تک تک تولیدکننده ها و…

دیشب تیم دستادست یک جلسه اینترنتی داشت و داشتیم درباره مسائل مختلف بازارچه ۱۸ تا ۲۰ شهریور تهران، بحث می کردیم که معلوم نشد چطور بحث به غذا کشید و اینکه این چند روز تیم اجرایی برای ناهار چه بخورند. با توجه به شواهد احتمالا چیزی بیشتر از نان و پنیر و انگور نصیب تیم نمی شود!